The Glory of Sage Sri Vidyaranya : Goddess Bhuvaneshwari blessing the establishment of the Vidyanagara Empire with a shower of gold, pleased by the penance of Sri Vidyaranya.
విద్యారణ్య వైభవం : శ్రీ విద్యారణ్యులవారి తపస్సునకు మెచ్చి విద్యానగర సామ్రాజ్య స్థాపనకు శ్రీ భువనేశ్వరి మాత సువర్ణ వృష్టి తో అనుగ్రహించుట,
ವಿದ್ಯಾರಣ್ಯ ವೈಭವಮ್ : ಶ್ರೀ ಭುವನೇಶ್ವರಿ ಮಾತೆ, ಶ್ರೀ ವಿದ್ಯಾರಣ್ಯರ ತಪಸ್ಸಿಗೆ ಮೆಚ್ಚಿ, ವಿದ್ಯಾರಣ್ಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಚಿನ್ನದ ಮಳೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾಳೆ,
Works of Sri Vidyaranya :
వేదార్థప్రకాశానికి మహాదీపస్తంభం : భారతదేశ చరిత్రలో కొన్ని మహనీయులు కేవలం ఒక కాలానికి చెందిన వ్యక్తులు కాదు; వారు ఒక యుగానికి దిశానిర్దేశం చేసిన మహర్షులు. అటువంటి మహోన్నతులలో శ్రీ విద్యారణ్య మహర్షి అగ్రగణ్యులు. వేదం, వేదాంతం, మీమాంస, వ్యాకరణం, ధర్మశాస్త్రం, రాజనీతి, ఆధ్యాత్మికత—ఇలా భారతీయ జ్ఞానపరంపరలోని అనేక శాఖలను ఏకకాలంలో ప్రకాశింపజేసిన మహామేధావి ఆయన.
విజయనగర సామ్రాజ్య ఆవిర్భావానికి ఆధ్యాత్మిక, సాంస్కృతిక, ధార్మిక ప్రేరణనిచ్చిన మహాచార్యుడిగా శ్రీ విద్యారణ్యుల స్థానం అపూర్వమైనది. అయితే ఆయన మహిమ కేవలం రాజ్యనిర్మాణంలోనే కాదు. వేదసంపదను అర్థం చేసుకునే మార్గాన్ని భవిష్యత్ తరాలకు సంరక్షించిన మహత్తర వేదవిద్వాంస సంప్రదాయానికి ఆయన ప్రధాన ఆధారస్తంభం.
వేదభాష్యాల మహత్తర కార్యం: వేదం అనాది, అపౌరుషేయమైన శ్రుతి. అది కేవలం ప్రాచీన గ్రంథం కాదు; భారతీయ జ్ఞానపరంపరకు మూలాధారం. ఋగ్వేదం, యజుర్వేదం, సామవేదం, అథర్వవేదం అనే నాలుగు వేదాల సమగ్ర పరంపరలో సంహితలు, బ్రాహ్మణాలు, ఆరణ్యకాలు, ఉపనిషత్తులు వంటి విస్తృతమైన వాజ్మయం ఉంది.
అటువంటి అపారమైన వేదసాహిత్యానికి అర్థప్రకాశం కలిగించడం సాధారణ పాండిత్యంతో సాధ్యమయ్యే కార్యం కాదు. పదార్థం, వ్యాకరణం, నిరుక్తం, ఛందస్సు, యజ్ఞపద్ధతి, పూర్వమీమాంస, శ్రౌతసంప్రదాయం, వేదపారంపర్యం—ఇవన్నింటిపై సమగ్ర అవగాహన అవసరం.
ఈ మహత్తర కార్యంలో సాయణాచార్యుల వేదభాష్యాలు, సంప్రదాయంగా శ్రీ విద్యారణ్య మహర్షి యొక్క ఆధ్యాత్మిక మార్గదర్శకత్వం మరియు ప్రేరణతో అనుబంధించబడిన మహాకార్యంగా భావించబడుతున్నాయి. శ్రీశృంగేరి సంప్రదాయం ప్రకారం, విద్యారణ్యుల కాలంలో సాయణుడు, మాధవుడు వంటి పండితులు వేదభాష్య కార్యాన్ని ముందుకు తీసుకెళ్లారు. అందువల్ల దీనిని ఒక వ్యక్తి రచనగా మాత్రమే కాకుండా, ఒక మహత్తర వేదపారంపర్య జ్ఞానయజ్ఞంగా చూడటం సముచితం.
ఈ భాష్యపరంపరలో ఋగ్వేదానికి ప్రసిద్ధమైన వేదార్థప్రకాశం విశిష్ట స్థానం పొందింది. వేదమంత్రాల పదార్థం, వ్యాకరణ సంబంధం, యజ్ఞప్రయోగం, సంప్రదాయ వ్యాఖ్యానపద్ధతి మొదలైన అనేక అంశాలను సమన్వయపరచి వేదార్థాన్ని వెలుగులోనికి తెచ్చినందువల్ల ఈ సంప్రదాయం భారతీయ వేదాధ్యయన చరిత్రలో అపూర్వమైనది.
వేదార్థాన్ని రక్షించిన జ్ఞానసేతువు : వేదమంత్రానికి అర్థం తెలుసుకోవడం అంటే కేవలం సంస్కృత పదానికి ఒక అనువాదం చెప్పడం కాదు. ఒక మంత్రం ఏ సందర్భంలో ఉచ్చరించబడుతుంది? దాని దేవత ఎవరు? దాని ఛందస్సు ఏమిటి? యజ్ఞంలో దాని వినియోగం ఏమిటి? పదనిర్మాణం ఎలా ఉంది? పూర్వాచార్యులు దానిని ఎలా అర్థం చేసుకున్నారు?—ఇలాంటి అనేక ప్రశ్నలకు సమాధానం కావాలి.
అందుకే వేదభాష్యాలు మూలశ్రుతి మరియు దాని అర్థపారంపర్యం మధ్య ఒక జ్ఞానసేతువుగా నిలిచాయి.
ఆధునిక కాలంలో వేదాలపై పరిశోధన చేసే పండితులకు కూడా సాయణభాష్య సంప్రదాయం అత్యంత ప్రాముఖ్యమైన సాంప్రదాయిక ఆధారాలలో ఒకటిగా ఉంది. పాశ్చాత్య వేదపరిశోధన ప్రారంభమైన కాలంలో కూడా సాయణభాష్యాలు వేదమంత్రాల అధ్యయనానికి విస్తృతంగా ఉపయోగించబడ్డాయి.
అయితే “వేదాల నిజమైన అర్థానికి నేటి కాలంలో ఇదొక్కటే మూలం” అని చెప్పడం కంటే, “లభ్యమవుతున్న సంప్రదాయ వేదవ్యాఖ్యానాలలో అత్యంత విస్తృతమైన, ప్రభావవంతమైన మరియు అనివార్యమైన ఆధారాలలో ఒకటి” అని చెప్పడం చారిత్రకంగా మరింత సముచితం. ఎందుకంటే వేదార్థాన్ని తెలుసుకోవడానికి శిక్ష, వ్యాకరణం, నిరుక్తం, కల్పం, ఛందస్సు, పూర్వమీమాంస, శ్రౌతసూత్రాలు, ఉపనిషత్తులు మరియు ఇతర ప్రాచీన వ్యాఖ్యానపరంపరలు కూడా ముఖ్యమైనవే.
వేదం నుండి వేదాంతం వరకు : శ్రీ విద్యారణ్యుల మహిమ వేదభాష్య సంప్రదాయంతోనే పరిమితం కాలేదు. ఆయనకు ఆపాదించబడిన రచనలు భారతీయ తాత్త్విక చింతన యొక్క విస్తృతిని ప్రతిబింబిస్తాయి. పంచదశి, జీవన్ముక్తివివేకం, జైమినీయ న్యాయమాలా, పరాశరస్మృతి వ్యాఖ్యానం, వ్యవహార మాధవం, వివరణప్రమేయ సంగ్రహం, విద్యతీర్థ దీపిక మొదలైన అనేక గ్రంథాలు ఆయనతో సంప్రదాయంగా అనుబంధించబడ్డాయి.
వాటిలో పంచదశి అద్వైత వేదాంతాన్ని సులభంగా, వ్యవస్థబద్ధంగా, లోతుగా వివరిస్తున్న ప్రసిద్ధ గ్రంథం. బ్రహ్మతత్త్వం, చైతన్యం, జీవుడు, మాయ, ఆత్మవిచారం, ఆనందస్వరూపం వంటి విషయాలను పదిహేను ప్రకరణాలుగా వివరిస్తుంది.
అదేవిధంగా ధర్మశాస్త్రం, స్మృతి, వ్యవహారం, మీమాంస, వ్యాకరణం వంటి విభిన్న జ్ఞానశాఖలలో ఆయనకు సంబంధించిన రచనలు కనిపించడం, ఆయనను కేవలం ఒక వేదాంతాచార్యుడిగా కాకుండా సర్వశాస్త్రపారంగతుడైన విశ్వమేధావిగా నిలబెడుతుంది. శ్రీశృంగేరి సంప్రదాయం కూడా ఆయన రచనా వైభవం వ్యాకరణం నుండి మీమాంస వరకు, స్మృతి నుండి వేదాంతం వరకు విస్తరించిందని పేర్కొంటుంది.
వేదం — ధర్మం — రాజ్యం : శ్రీ విద్యారణ్యుల జీవితాన్ని అర్థం చేసుకోవాలంటే ఆయన వేదాంతజ్ఞానాన్ని, ధర్మదృష్టిని, రాజధర్మాన్ని వేర్వేరుగా చూడలేం.
ఆయన దృష్టిలో ధర్మం కేవలం వ్యక్తిగత ఆచారం కాదు. అది వ్యక్తి నుండి కుటుంబానికి, కుటుంబం నుండి సమాజానికి, సమాజం నుండి రాజ్యానికి, రాజ్యం నుండి సమస్త లోకకల్యాణానికి విస్తరించే జీవనసూత్రం.
అందుకే విజయనగర సామ్రాజ్య నిర్మాణంలో ఆయన పాత్రను కేవలం రాజకీయ సంఘటనగా చూడటం తగదు. అది ఒక ధర్మసంస్కృతి పునరుద్ధరణకు సంబంధించిన మహత్తర చారిత్రక ప్రయత్నంగా కూడా అర్థం చేసుకోవాలి.
వేదజ్ఞానం, శాస్త్రపారంపర్యం, దేవాలయ వ్యవస్థ, విద్యాకేంద్రాలు, ఘటికాస్థానాలు, ధర్మపాలన, రాజధర్మం—ఇవన్నింటినీ ఒక సమగ్ర భారతీయ దృష్టిలో చూడగలిగిన మహాచార్యుడు శ్రీ విద్యారణ్యులు.
విద్యారణ్యులు — ఒక మహర్షి, ఒక పరంపర, ఒక యుగదీపం : శ్రీ విద్యారణ్యుల గొప్పతనం ఆయన స్వయంగా రచించిన లేదా ఆయనకు సంప్రదాయంగా ఆపాదించబడిన గ్రంథాల సంఖ్యలో మాత్రమే లేదు. ఆయన మహిమ భారతీయ జ్ఞానపరంపరలో విభిన్నంగా కనిపించే వేదం, వేదాంతం, ధర్మం, రాజధర్మం, శాస్త్రం, ఆధ్యాత్మికతలను ఒకే సాంస్కృతిక దృష్టిలో అనుసంధానించడంలో ఉంది.
వేదభాష్య సంప్రదాయం వేదమంత్రాల అర్థాన్ని తరతరాలకు అందించిన జ్ఞానదీపం అయితే, పంచదశి వంటి గ్రంథాలు ఆ వేదజ్ఞానాన్ని ఆత్మవిచారణకు, అద్వైతానుభూతికి తీసుకెళ్లిన మార్గదర్శకాలు. అందుకే శ్రీ విద్యారణ్య మహర్షిని స్మరించడం అంటే ఒక చారిత్రక వ్యక్తిని మాత్రమే స్మరించడం కాదు. అది— వేదాన్ని స్మరించడం,ధర్మాన్ని స్మరించడం,ఆచార్య పరంపరను స్మరించడం,భారతీయ జ్ఞానసంపదను స్మరించడం, మరియు జ్ఞానం–ధర్మం–రాజ్యపాలన–లోకకల్యాణం అనే సమగ్ర భారతీయ దృష్టిని స్మరించడం. వేదార్థానికి వెలుగునిచ్చిన ఆచార్య పరంపరలో,
అద్వైత జ్ఞానానికి దిశానిర్దేశం చేసిన మహర్షులలో, ధర్మరాజ్య నిర్మాణానికి ప్రేరణనిచ్చిన ఆచార్యులలో—
శ్రీ విద్యారణ్య మహర్షి స్థానం చిరస్మరణీయం.
“విద్యకు అరణ్యం కాదు—విద్యకు విశాలమైన అరణ్యంలా, అనేక శాస్త్రజ్ఞానాలను తనలో ధరించిన మహర్షి—
శ్రీ విద్యారణ్యులు.”
శ్రీ విద్యారణ్య జన్మభూమి క్షేత్రం : ఏకశిలా నగరం — ఓరుగల్లు, వరంగల్
భారతీయ ధర్మచరిత్రలో, వేదవేదాంత పరంపరలో, విజయనగర సామ్రాజ్య నిర్మాణంలో మహోన్నత పాత్ర పోషించిన శ్రీ విద్యారణ్య మహర్షి జన్మస్థలం ఏకశిలా నగరం — ఓరుగల్లు (వరంగల్) భూమిని పునరుద్ధరించి, ఆ పవిత్ర స్థలాన్ని ఒక మహత్తర ధర్మ–వేద–సాంస్కృతిక క్షేత్రంగా తీర్చిదిద్దే సంకల్పం ప్రారంభమవుతోంది. ఇది కేవలం ఒక ఆలయ నిర్మాణం కాదు. ఇది ఒక మహర్షి జన్మభూమికి పునఃగౌరవ ప్రతిష్ఠ. ఇది వేదపారంపర్యానికి పునరుజ్జీవనం. ఇది ఓరుగల్లు చారిత్రక వైభవానికి పునఃస్మరణ. ఇది భారతీయ ధర్మసంస్కృతికి ఒక శాశ్వత జ్ఞానకేంద్ర నిర్మాణం.
శ్రీ విద్యారణ్య జన్మభూమి క్షేత్రం : ఈ పవిత్ర సంకల్పంలో భాగంగా, వరంగల్లో “శ్రీ విద్యారణ్య జన్మభూమి క్షేత్రం” పేరుతో ఒక విశిష్టమైన ఆలయ–వేదకేంద్రాన్ని నిర్మించాలనే ఆలోచన రూపుదిద్దుకుంటోంది.
ఈ క్షేత్రానికి ఆధ్యాత్మిక మార్గదర్శకులుగా పరమపూజ్య శ్రీ శ్రీ శ్రీ గోవిందానంద సరస్వతి స్వామీజీ వారి ఆశీస్సులు, మార్గదర్శకత్వం లభించడం ఈ మహత్కార్యానికి విశిష్టమైన బలం.
నాలుగు వేదమూర్తులు — నాలుగు వేదాల సాక్షాత్కార ప్రతీక : ఈ క్షేత్రంలో ఋగ్వేదం, యజుర్వేదం, సామవేదం, అథర్వవేదం అనే నాలుగు వేదాలకు ప్రతీకలుగా నాలుగు వేదమూర్తులను ప్రతిష్ఠించాలనే సంకల్పం అత్యంత విశిష్టమైనది.
వేదం భారతీయ సంస్కృతికి మూలం: వేదమూర్తుల సన్నిధిలో నిత్య వేదపారాయణం, వేదాధ్యయనం, శాస్త్రచర్చలు, ధార్మిక కార్యక్రమాలు కొనసాగుతూ, ఈ క్షేత్రం భవిష్యత్ తరాలకు వేదం జీవించే ప్రదేశంగా నిలవాలి.
శ్రీ విద్యారణ్య మహర్షి వేదభాష్య సంప్రదాయానికి, వేదాంతజ్ఞానానికి, ధర్మసంస్కృతికి చేసిన మహోన్నత సేవను స్మరించుకుంటూ, ఆయన జన్మభూమిలోనే వేదధ్వని నిత్యం ప్రతిధ్వనించాలనే సంకల్పమే ఈ క్షేత్ర నిర్మాణానికి ప్రేరణ.
ఓరుగల్లు నుండి భారతీయ జ్ఞానపరంపరకు : ఓరుగల్లు కేవలం ఒక ప్రాచీన రాజధాని కాదు. ఇది కాకతీయుల ధర్మసంస్కృతికి, శౌర్యానికి, కళలకు, విద్యకు, దేవాలయ సంప్రదాయానికి సాక్ష్యభూమి. అటువంటి పుణ్యభూమిలో శ్రీ విద్యారణ్య జన్మభూమి క్షేత్రం నిర్మాణం జరిగితే, అది కాకతీయుల నుండి విజయనగరం వరకు కొనసాగిన ధర్మ–సంస్కృతి ప్రవాహానికి ఒక సజీవ వారధిగా నిలవగలదు.
భవిష్యత్ తరాలకు ఒక శాశ్వత వారసత్వం : ఈ క్షేత్రం భవిష్యత్తులో కేవలం పూజా స్థలంగా కాకుండా
- వేదాధ్యయన కేంద్రంగా,
- వేదపారాయణ కేంద్రంగా
- వేదభాష్య పరిశోధన కేంద్రంగా
- సంస్కృత–శాస్త్ర విద్యా కేంద్రంగా
- భారతీయ ధర్మచరిత్ర అధ్యయన కేంద్రంగా
- ఆధ్యాత్మిక, సాంస్కృతిక కార్యక్రమాల కేంద్రంగా
- యువతకు భారతీయ జ్ఞానపరంపర పరిచయం చేసే క్షేత్రంగా అభివృద్ధి చెందాలి.
ఒక మహాసంకల్పం : ఒక మహర్షి జన్మించిన భూమిని గుర్తించడం మాత్రమే కాదు—
ఆ మహర్షి జీవించిన జ్ఞానసంకల్పాన్ని పునరుజ్జీవింపజేయడం ఈ కార్యం యొక్క నిజమైన లక్ష్యం.
ఓరుగల్లు భూమిలో మళ్లీ వేదఘోష వినిపించాలి. మళ్లీ శాస్త్రచర్చలు జరగాలి. మళ్లీ ధర్మజ్ఞానం తరతరాలకు ప్రవహించాలి.
నాలుగు వేదమూర్తుల సన్నిధిలో, శ్రీ విద్యారణ్య మహర్షి స్మృతితో, పరమపూజ్య శ్రీ గోవిందానంద సరస్వతి స్వామీజీ వారి మార్గదర్శకత్వంలో, “శ్రీ విద్యారణ్య జన్మభూమి క్షేత్రం” భారతీయ జ్ఞాన–ధర్మ–సంస్కృతి పునరుజ్జీవనానికి ఒక మహాదీపస్తంభంగా వెలుగొందాలి.
సంకల్ప వాక్యం : “శ్రీ విద్యారణ్య జన్మభూమి — వేదానికి నిలయం, ధర్మానికి ఆలయం, జ్ఞానానికి క్షేత్రం, లోకకల్యాణానికి ప్రేరణ.”
1) ఏకశిలానగరం వరంగల్ లో ఒక నెల కార్యక్రమం, ( Sept 2026)
2) జగద్గురు శంకరాచార్య శ్రీ విద్యారణ్య స్వామివారి జన్మస్థలమైన ఏకశిలానగరము వరంగల్ ఓరుగల్లులో "కాకతీయ సంస్థానము" ,
"శ్రీ విద్యారణ్య జన్మభూమి సేవా సమితి" తరపున నిర్మించబోవు
"శ్రీ విద్యారణ్య జన్మభూమి క్షేత్ర" మందిరమునకు, మందిరములో ప్రతిష్ఠించబోయే పంచధాతు ఉత్సవమూర్తి , శ్రీ విద్యారణ్య పాదుకలకు చరప్రతిష్ఠా, కార్యక్రమము
3) వరంగల్లోని అన్ని వైదిక, ఐతిహాసిక దేవాలయాలలో విశేష పూజలు అభిషేకములు
More info :
Sri Vidyaranya and the Protection and Revival of Srirangam Temple:
ಶ್ರೀ ವಿದ್ಯಾರಣ್ಯ ಮತ್ತು ಶ್ರೀರಂಗಂ ದೇವಾಲಯದ ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಪುನರುಜ್ಜೀವನ:
శ్రీ విద్యారణ్య మరియు శ్రీరంగం ఆలయ రక్షణ మరియు పునరుద్ధరణ:
श्री विद्यारण्य और श्रीरंगम मंदिर का बचाव और पुनरुद्धार:
శ్రీ విద్యారణ్య అవతారము : సనాతన ధర్మ సంరక్షకులు – చతుర్వేద వేదభాష్యకర్త – అద్వైత తత్వ జ్ఞానప్రదాత – విజయనగర సామ్రాజ్య నిర్మాత ,
ధర్మో రక్షతి రక్షితః సనాతన ధర్మ పరిరక్షణ, లోకకళ్యాణం, వేదవిద్య పరిరక్షణ మరియు జీవుల ఆధ్యాత్మిక ఉద్ధరణ కోసం భగవంతుడు యుగయుగాలలో, సందర్భానుసారంగా, మహనీయుల ఆచార్యుల రూపంలో అవతరించి పరంపరానుగత విద్య రక్షకై , బ్రహ్మవిద్యా పరంపర రక్షణ కార్యమును చేయును
ఆచార్యుడు కేవలం విద్యను బోధించేవాడే కాదు; అజ్ఞానాంధకారాన్ని తొలగించి, మాయాబంధం నుండి జీవిని విముక్తి చేసి, ధర్మమార్గంలో నడిపించి, ఆత్మజ్ఞానానికి, మోక్షానికి అర్హునిగా తీర్చిదిద్దేవాడు.
అటువంటి ఆచార్య అవతారములలో ఈ భారతభూమిపై సాక్షాత్ పరమశివుడు 2500 సం క్రితము కేరళలోని కాలడిలో బాల శంకరునిగా అవతరించి సనాతన సంప్రదాయ పరిరక్షణకై . జగద్గురువై శ్రీ ఆదిశంకరాచార్యులు వేదసనాతన ధర్మాన్ని పునరుద్ధరించి, అద్వైత సిద్ధాంతాన్ని ప్రచారం చేసి, ప్రస్థానత్రయానికి భాష్యాలు రచించి, భారతదేశంలోని నాలుగు దిక్కులలో నాలుగు ఆమ్నాయ పీఠాలను స్థాపించి, భారత ఆధ్యాత్మిక ఏకత్వానికి మహత్తర పునాది వేశారు.
అదేవిధంగా, కాలగమనంలో ధర్మానికి, వేదపరంపరకు, దేవాలయ సంస్కృతికి, భారతీయ జ్ఞానసంపదకు తీవ్రమైన విఘాతాలు , అవైదికమతాలు , వైదేశికుల దాడులు ఎక్కువైనప్పుడు , ఎదురైనప్పుడు, శ్రీ విద్యారణ్య మహాస్వాములు ధర్మ పరిరక్షకులుగా ఆచార్య పరంపరలో ఒక మహత్తర ధర్మజ్యోతిగా అవతరించి ధర్మ పరిరక్షణ కార్యమును చేసినారు,
శ్రీ విద్యారణ్యుల అవతారస్వరూపము **శ్రీ ఆదిశంకరాచార్యుల పరంపరలోని దివ్య ధర్మ రక్షణ కార్యానికి కొనసాగింపు
సనాతన ధర్మ సంప్రదా య పరిరక్షణ కార్యములో ఆయన జీవితం పరిపూర్ణము; అది *వేదం, వేదాంతం, ధర్మం, రాజనీతి, సంస్కృతి, దేవాలయ సంప్రదాయం మరియు భారతీయ ఆత్మగౌరవ పునరుద్ధరణకు సంబంధించిన మహత్తర అధ్యాయం.*
శ్రీ విద్యారణ్యుల మహిమ – పది కోణాలలో
1. ఆదిశంకరాచార్యుల ధర్మకార్యానికి కొనసాగింపైన ఆచార్య స్వరూపం
శ్రీ ఆదిశంకరాచార్యులు భారతదేశంలో వేదసనాతన ధర్మానికి పునరుజ్జీవనం కలిగించిన మహాజ్ఞాని. ఆయన అనంతరం శతాబ్దాలు గడిచిన తరువాత, దక్షిణ భారతదేశంలో ధర్మం, వేదవిద్య, దేవాలయ వ్యవస్థ మరియు భారతీయ రాజ్యవ్యవస్థకు సంక్షోభం ఏర్పడిన కాలంలో శ్రీ విద్యారణ్యులు మహత్తర పాత్రను పోషించారు.
అందువల్ల సనాతన సంప్రదాయ దృష్టిలో శ్రీ విద్యారణ్యులను ఆదిశంకరాచార్యుల ధర్మకార్యానికి పునరావిర్భావమైన మహోన్నత ఆచార్య స్వరూపంగా దర్శిస్తారు.
శంకరులు జ్ఞానదీపాన్ని వెలిగిస్తే, విద్యారణ్యులు ఆ జ్ఞానదీపం వెలుగులో ధర్మరాజ్య నిర్మాణానికి మార్గదర్శకత్వం వహించిన మహనీయులుగా స్మరించబడుతున్నారు.
2. నాలుగు వేదాల భాష్య పరంపరలో మహత్తర స్థానంశ్రీ విద్యారణ్యుల మహిమలో అత్యంత విశిష్టమైన అంశం వేదభాష్య సంప్రదాయం.
వేదాలు అపౌరుషేయమైన శ్రుతి. వాటి గంభీరమైన మంత్రార్థాన్ని, తాత్పర్యాన్ని, కర్మకాండ–జ్ఞానకాండ సంబంధాన్ని, వేదాంత దృష్టిని తరువాతి తరాలకు అందించడంలో భాష్యకర్తల పాత్ర అపారమైనది.ఋగ్వేదం, యజుర్వేదం, సామవేదం, అథర్వవేదం వంటి నాలుగు వేదాలపై విస్తృతమైన భాష్య సంప్రదాయం అభివృద్ధి చెందడానికి శ్రీ విద్యారణ్య–సాయణ పరంపర విశేషంగా తోడ్పడింది.సంప్రదాయంలో శ్రీ విద్యారణ్యులు నాలుగు వేదాల భాష్యకార్యంతో మహత్తరంగా అనుసంధానించబడ్డారు. చారిత్రకంగా ఈ భాష్యాల రచనలో సాయణాచార్యుల పాత్ర కూడా అత్యంత ప్రధానమైనది అని పండిత పరిశోధనలు సూచిస్తాయి. అయినప్పటికీ, విద్యారణ్య–సాయణుల వేదవ్యాఖ్యాన సంప్రదాయం భారతీయ వేదవిద్య చరిత్రలో అజరామరమైన స్థానం పొందింది.
ఈ వేదభాష్య సంపద లేకపోయి ఉంటే, వేదమంత్రాల అర్థవివరణను తరువాతి తరాలకు అందించే ఒక మహత్తర వ్యాఖ్యాన వారసత్వం మనకు దూరమయ్యేది.
3. అద్వైత వేదాంత జ్ఞానసంపదకు మహా దీపస్తంభంశ్రీ విద్యారణ్యులు కేవలం రాజులకు మార్గదర్శకులు మాత్రమే కాదు; ఆయన ఒక మహా వేదాంతి, తత్త్వవేత్త, జ్ఞానయోగి.
ఆయనకు ఆపాదించబడే వేదాంత గ్రంథాలలో పంచదశి అత్యంత ప్రసిద్ధి చెందినది.పంచదశి ద్వారా బ్రహ్మం, ఆత్మ, మాయ, జగత్, జీవ–బ్రహ్మ ఐక్యం, వివేకం, వైరాగ్యం, ఆత్మజ్ఞానం వంటి అద్వైత వేదాంతంలోని గంభీరమైన విషయాలను సులభంగా గ్రహించగలిగే విధంగా వివరించారు.“నేను శరీరం కాదు; నేను మనస్సు కాదు; నేను ఇంద్రియాలు కాదు; నా నిజ స్వరూపం ఆత్మస్వరూపమైన బ్రహ్మమే” అనే అద్వైత జ్ఞానదృష్టిని సాధకునికి అందించే గొప్ప గ్రంథాలలో పంచదశి ఒకటి.
4. ధర్మరాజ్య నిర్మాణానికి ఆధ్యాత్మిక మార్గదర్శిశ్రీ విద్యారణ్యుల మహిమలో మరో అపూర్వమైన కోణం – ఆధ్యాత్మిక జ్ఞానాన్ని రాజధర్మంతో అనుసంధానించడం.
రాజ్యం కేవలం భూభాగం కాదు. ప్రజల రక్షణ, ధర్మపాలన, దేవాలయాల సంరక్షణ, విద్యా పరిరక్షణ, వేదవిద్వాంసుల పోషణ, బలహీనుల రక్షణ – ఇవన్నీ రాజధర్మంలో భాగాలే.
ఈ భావనతోనే హరిహరరాయలు, బుక్కరాయల వంటి నాయకులకు శ్రీ విద్యారణ్యుల మార్గదర్శకత్వం లభించిందని విజయనగర సంప్రదాయం విశేషంగా గౌరవిస్తుంది.
ఆయన దృష్టిలో రాజశక్తి ధర్మరక్షణకు సాధనంగా ఉండాలి; ధర్మం రాజశక్తికి ఆత్మగా ఉండాలి.
5. విజయనగర సామ్రాజ్య ఆవిర్భావంలో మహత్తర పాత్రదక్షిణ భారతదేశ చరిత్రలో విజయనగర సామ్రాజ్యం ఒక మహత్తర నాగరికతా శిఖరంగా నిలిచింది.
హరిహరరాయలు, బుక్కరాయల ఆధ్వర్యంలో ఆవిర్భవించిన విజయనగర రాజ్యానికి శ్రీ విద్యారణ్యుల ఆధ్యాత్మిక మరియు రాజకీయ మార్గదర్శకత్వం చారిత్ర.
ఆయన స్వయంగా కేవలం రాజ్య స్థాపకుడిగా కాకుండా, ధర్మాధిష్ఠిత రాజ్య నిర్మాణానికి ప్రేరణనిచ్చిన ఆచార్యునిగా చూడటం మరింత సముచితం.విజయనగరం కేవలం ఒక రాజధాని కాదు.అది –వేదానికి రక్షణ,దేవాలయానికి ఆశ్రయం,విద్యకు ప్రోత్సాహం,కళలకు కీర్తి,సంస్కృతికి పునరుజ్జీవనం,ధర్మానికి రాజాశ్రయంఅందించిన మహత్తర సామ్రాజ్యంగా ఎదిగింది.ఈ ధర్మసామ్రాజ్య ఆవిర్భావంలో విద్యారణ్యుల ఆధ్యాత్మిక ప్రేరణను భారతీయ చరిత్ర ఎప్పటికీ స్మరించాలి.
6. దేవాలయ సంస్కృతి మరియు సనాతన సంప్రదాయ పరిరక్షకుడుభారతదేశంలో దేవాలయం కేవలం పూజా స్థలం కాదు.అది విద్యాలయం, కళాలయం, ధర్మాలయం, అన్నదాన కేంద్రం, సామాజిక జీవన కేంద్రం మరియు ఆధ్యాత్మిక సంస్కృతికి హృదయం.మధ్యయుగంలో అనేక ప్రాంతాలు రాజకీయ కల్లోలాలను ఎదుర్కొన్న కాలంలో దక్షిణ భారతదేశంలోని దేవాలయాలు, మఠాలు, వేదపాఠశాలలు మరియు ధార్మిక సంస్థలకు రాజాశ్రయం అందించడంలో విజయనగర సామ్రాజ్యం కీలక పాత్ర పోషించింది.అందువల్ల విద్యారణ్యుల ధర్మకార్యాన్ని కేవలం ఒక తాత్విక ఉద్యమంగా కాకుండా, భారతీయ ఆధ్యాత్మిక–సాంస్కృతిక జీవన పరిరక్షణకు సంబంధించిన మహత్తర ఉద్యమంగా చూడాలి.
7. శృంగేరీ మఠ జీర్ణోద్దారకులు,హంపి విజయనగర స్థాపకులు , ఆచార్య పరంపరకు మహత్తర సేవ శ్రీ విద్యారణ్యులు **శృంగేరి శారదా మఠ ** శృంగేరి ఆచార్య పరంపర ద్వారా వేదవిద్య, అద్వైత వేదాంతం, ధర్మశాస్త్రం మరియు సనాతన విద్యా సంప్రదాయానికి ఆయన చేసిన సేవ అపారమైనది.ఆధ్యాత్మిక సంస్థలకు రాజాశ్రయం, వేదపండితులకు గౌరవం, విద్యా పరిరక్షణ – ఇవన్నీ ఆయన సమగ్ర ధర్మదృష్టిలో భాగాలుగా కనిపిస్తాయి.
8. వేదాంతం, ధర్మశాస్త్రం, తత్త్వశాస్త్రం – అనేక రంగాలలో మహా పాండిత్యంశ్రీ విద్యారణ్యుల రచనా ప్రపంచం ఒకే శాస్త్రానికి పరిమితం కాలేదు.
వేదాంతం, ధర్మశాస్త్రం, తత్త్వశాస్త్రం, ఆధ్యాత్మిక సాధన, వేదవ్యాఖ్యాన సంప్రదాయం వంటి అనేక రంగాలలో ఆయన పేరు వెలుగొందుతుంది.
పంచదశి, జీవన్ముక్తివివేకం, సర్వదర్శనసంగ్రహం, పరాశర మాధవీయం వంటి గ్రంథాలు ఆయనతో లేదా ఆయన పాండిత్య పరంపరతో అనుసంధానించబడ్డాయి.
ప్రత్యేకంగా సర్వదర్శనసంగ్రహం భారతదేశంలోని వివిధ తాత్విక దర్శనాలను ఒకే గ్రంథంలో పరిచయం చేసే విశిష్ట తత్త్వశాస్త్ర కృషిగా ప్రసిద్ధి చెందింది.
అందువల్ల విద్యారణ్యులు కేవలం అద్వైతవాది మాత్రమే కాదు; భారతీయ జ్ఞానపరంపర యొక్క విశాలతను అర్థం చేసుకున్న మహా తత్త్వవేత్త.
9. వేదం నుండి రాజధర్మం వరకు – సమగ్ర భారతీయ దృష్టి శ్రీ విద్యారణ్యుల జీవితంలోని అత్యంత గొప్ప సందేశం – ఆధ్యాత్మికత మరియు సామాజిక జీవితం పరస్పర విరుద్ధాలు కావు అనే సత్యం.ఒక వైపు బ్రహ్మజ్ఞానాన్ని బోధించే మహాయోగి;మరో వైపు రాజులకు ధర్మమార్గాన్ని చూపే రాజగురువు;ఒక వైపు వేదవేదాంతాలపై మహా పాండిత్యం;మరో వైపు సామ్రాజ్య నిర్మాణానికి ప్రేరణ;
ఒక వైపు మోక్షశాస్త్రం;మరో వైపు ప్రజాక్షేమం.ఈ సమన్వయమే శ్రీ విద్యారణ్యుల మహిమ.జ్ఞానం లేని శక్తి ;ధర్మం లేని రాజ్యం నిలవదు;ఆధ్యాత్మికత లేని సంపద శాశ్వతం కాదు;ప్రజాక్షేమం లేని రాజధర్మం సంపూర్ణం కాదు.ఈ సమగ్ర దృష్టిని తన జీవితంతో ఆచరించిన మహనీయుడు శ్రీ విద్యారణ్యులు.
10. ఏకశిలానగరం – ఒరుగల్లు నుండి వెలసిన మహామహుడు
శ్రీ విద్యారణ్యుల జీవితాన్ని స్మరించుకునే ప్రతి భారతీయుడికి అత్యంత గర్వకారణమైన విషయం – ఆయన జన్మస్థలంగా సంప్రదాయంలో గుర్తించబడే ఏకశిలానగరం ఒరుగల్లు, నేటి వరంగల్ ప్రాంతంతో ఆయనకు ఉన్న అనుబంధం.
ఒరుగల్లు కేవలం ఒక పురాతన నగరం కాదు.అది కాకతీయుల మహాసామ్రాజ్యానికి హృదయం.అది శిల్పకళకు నిలయం.అది దేవాలయ సంస్కృతికి నిలయం.అది వీరత్వానికి ప్రతీక.
అది తెలుగు నేల చరిత్రలో ఒక మహోన్నత అధ్యాయం.
అటువంటి ఏకశిలానగరంలోనే శ్రీ విద్యారణ్యుల జన్మభూమి ఉందనే సంప్రదాయాన్ని స్మరించుకుంటూ, ఆయన జ్ఞాపకాన్ని శాశ్వతంగా నిలబెట్టడం మన బాధ్యత.
విద్యారణ్యులు – ఒక వ్యక్తి కాదు, ఒక యుగధర్మంశ్రీ విద్యారణ్యుల జీవితాన్ని కేవలం ఒక సన్యాసి జీవితంగా చూస్తే ఆయన మహిమలో ఒక చిన్న భాగమే మనకు కనిపిస్తుంది.
ఆయనలో – వేదవేత్తను చూస్తే జ్ఞానం కనిపిస్తుంది. వేదాంతిని చూస్తే బ్రహ్మజ్ఞానం కనిపిస్తుంది.ఆచార్యుని చూస్తే మోక్షమార్గం కనిపిస్తుంది.రాజగురువును చూస్తే రాజధర్మం కనిపిస్తుంది. విజయనగర ప్రేరణామూర్తిని చూస్తే సామ్రాజ్య దృష్టి కనిపిస్తుంది.ధర్మరక్షకుడిని చూస్తే సనాతన భారతం కనిపిస్తుంది. ఆచార్యుని చూస్తే గురుపరంపర కనిపిస్తుంది.గ్రంథకర్తను చూస్తే భారతీయ జ్ఞానసంపద కనిపిస్తుంది.వేదభాష్య పరంపరను చూస్తే శ్రుతి రక్షణ కనిపిస్తుంది.ఒరుగల్లు జన్మభూమిని చూస్తే మన చారిత్రక గౌరవం కనిపిస్తుంది.
అందుకే శ్రీ విద్యారణ్యులు ఒక వ్యక్తి మాత్రమే కాదు ఒక ఆచార్య పరంపర. ఒక జ్ఞానజ్యోతి. ఒక ధర్మశక్తి.ఒక సాంస్కృతిక పునరుజ్జీవనం. ఒక యుగధర్మం.
శ్రీ విద్యారణ్య జన్మభూమి క్షేత్రం – ఏకశిలానగరం ఒరుగల్లులో ఒక మహా సంకల్పం
శ్రీ విద్యారణ్యుల వంటి మహనీయుని జన్మభూమి మరుగునపడకుండా, భవిష్యత్ తరాలకు ఆయన మహిమ, వేదసేవ, ధర్మకార్యం మరియు భారతీయ సంస్కృతికి ఆయన చేసిన సేవలను పరిచయం చేయడం మనందరి బాధ్యత.
ఈ పవిత్ర సంకల్పంలో భాగంగా ఏకశిలానగరం ఒరుగల్లు – వరంగల్లో “శ్రీ విద్యారణ్య జన్మభూమి క్షేత్రం” నిర్మాణానికి సంకల్పం.
ఈ క్షేత్రం కేవలం ఒక క్షేత్రం మాత్రమే కాకుండా –వేదానికి నిలయం, వేదాంతానికి విద్యాపీఠం, ఆచార్య పరంపరకు స్మారక క్షేత్రం, సనాతన ధర్మానికి ప్రేరణా కేంద్రం, భారతీయ సంస్కృతికి జ్ఞానకేంద్రం గా అభివృద్ధి చెందాలన్నదే మా మహాసంకల్పం.
ఈ మహత్తర కార్యం పూజ్య శ్రీ శ్రీ శ్రీ గోవిందానంద సరస్వతి స్వామీజీ వారి మార్గదర్శకత్వంలో .ఈ పవిత్ర క్షేత్రంలో చతుర్వేద స్వరూపాలైన నాలుగు వేదమూర్తులతో శ్రీ విద్యారణ్యుల మహిమను ప్రతిష్ఠించి, వేదం–వేదాంతం–ధర్మం–సంస్కృతి అనే నాలుగు మహాస్తంభాలపై ఈ క్షేత్రాన్ని నిర్మించాలనే సంకల్పం.
మన సంకల్పం : కాలం మారుతుంది. రాజులు మారుతారు. రాజ్యాలు మారుతాయి. సామ్రాజ్యాలు ఉదయిస్తాయి – అస్తమిస్తాయి. కానీ ధర్మం శాశ్వతం. ఒక సూర్యోదయం తరువాత సూర్యాస్తమయం వచ్చినట్లే, కాలచక్రంలో ఒక యుగం ముగిసి మరొక యుగం ఆరంభమవుతుంది. ఏకశిలానగరం ఒరుగల్లులో వెలిగిన కాకతీయ వైభవం, దాని అనంతరం దక్షిణ భారతదేశంలో ధర్మరక్షణకు వెలుగునిచ్చిన విద్యారణ్యుల మహత్తర కార్యం, విజయనగర సామ్రాజ్య ఆవిర్భావం – ఇవన్నీ భారతీయ చరిత్రలో ధర్మజ్యోతి ఎలా ఒక రూపం నుండి మరొక రూపానికి ప్రయాణిస్తుందో తెలియజేసే మహత్తర అధ్యాయాలు.
ఇప్పుడు ఆ మహాజ్ఞాని శ్రీ విద్యారణ్యుల జన్మభూమిని పునరుజ్జీవింపజేయడం మన తరం యొక్క బాధ్యత. ### ఏకశిలానగరం ఒరుగల్లు మళ్లీ విద్యారణ్య జ్ఞానజ్యోతితో వెలుగొందాలి.
వేదం వెలగాలి.ధర్మం నిలవాలి. సంస్కృతి వికసించాలి. ఆచార్య పరంపర చిరంజీవిగా ఉండాలి.
శ్రీ విద్యారణ్యుల పాదపద్మాలకు శతకోటి నమస్సుమాంజలులు.
॥ ధర్మో రక్షతి రక్షితః ॥
॥ వేదో నిత్యమధీయతాం ॥